Αρχική arrow Η Λέσβος arrow Ιστορία, Πολιτισμός
 
  • Greek
  • English
Ιστορία, Πολιτισμός

Το Ανατολικό Αιγαίο ήταν πάντα μια από τις κοιτίδες της ανθρωπότητας . Ο Homo Erectus καθώς και ο άνθρωπος του Νεάντερταλ (Homo Sapiens Neanderthalensis) εγκαταστάθηκαν στα παράλια και τα νησιά αυτής της προικισμένης από τη φύση περιοχής από πολύ νωρίς.
Στο τέλος της Νεολιθικής Εποχής (2000 BC) η Ανατολική Μεσόγειος ήταν πυκνοκατοικημένη σε σχέση με τα πληθυσμιακά επίπεδα εκείνης της εποχής. Οι κάτοικοι είχαν κοινά φυλετικά στοιχεία γι’αυτό ονομάστηκαν «Μεσόγειοι» και θεωρούνται οι αυτόχθονες της περιοχής.

Οι παλαιότεροι οικισμοί του νησιού ανασκάφθηκαν από τον W.Lamb στην περιοχή της Θερμής. Είναι 5 οικισμοί χτισμένοι ο ένας πάνω στα ερείπια του άλλου και χρονολογούνται από το 3200 εώς το 2400 π.Χ. Είναι σύγχρονοι των ευρυμάτων της Τροίας Ι και ΙΙ. Μόνο ο τελευταίος οικισμός έχει ίχνη τοιχών.     
Η επόμενη χιλιετία θεωρείται σκοτεινή περίοδος για τη Λέσβο επειδή δεν υπάρχουν αρχαιολογικά ευρήματα ή λογοτεχνικές αναφορές. Φυσικά οι ανασκαφές βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο και κανείς δεν ξέρει τι ανακαλύψεις επιφυλλάσει το μέλλον.
Η επόμενη αλλαγή που έχουμε στο χώρο της Λέσβου είναι η εμφάνιση των Μυκηναίων το 1400 π.Χ. Είναι η περίοδος της πολιορκείας και πτώσης της Ομηρικής Τροίας. Παρόλα τα στοιχεία της παρουσίας τους δεν φαίνεται να υπήρξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την πλευρά τους για μόνιμο εποικισμό του νησιού.
Ο μύθος λέει ότι αρχικά εγκαταστάθηκαν στο νησί Αργείοι με αρχηγό τον Ξάνθο και τους ακολούθησαν Αχαιοί από τον Ολένο της Αχαϊας με αρχηγό το Μάκαρα. Παρόλη όμως την επιρροή των αποικιστών οι αυτόχθονες κάτοικοι διατήρησαν τον πολιτισμό και την παράδοση τους.

Περί το 800 π.Χ Αιολίς Έλληνες από τη Θεσσαλία έφθασαν στη Λέσβο και δημιούργησαν αποικίες στο νησί και τα Μικρασιατικά Παράλια κι ονόμασαν την περιοχή Αιολία.. Ο μύθος λέει ότι ο πρώτος Αίολος βασιλιάς του νησιού ήταν ο Λέσβος, γιος του Λαπίθη, βασιλιά της Θεσσαλίας και εγγονός του Αιόλου. Παντρεύτηκε τη Μήθυμνα, μια από τις 5 κόρες του βασιλιά του νησιού, Μάκαρα,.ο οποίος καταγόταν από τους Αχαιούς. Εκείνος με τη σειρά του ονόμασε το νησί Λέσβο προς τιμή του γαμπρού του. Αυτή ήταν και η τελική ονομασία του νησιού που κατά το παρελθόν ήταν γνωστό με διάφορα ονόματα όπως Αιθιόπη, Ίσσα, Μακαρία, Μιτωνίς, Πελασγία, Ιμερτή και Λασία. Ο Λέσβος με τη σειρά του για να τιμήσει τον πεθερό του και τα αδέρφια της συζύγου του έδωσε  στις σημαντικότερες πόλεις του νησιού τα ονόματά τους: Μήθυμνα, Μυτιλήνη, Άντισσα, Ίσσα, Αρίσβη, Ερεσσό. Η αποίκηση έγινε ειρηνικά και το νησί έγινε γνωστό ως Αιολική Γη. Επικράτησε η Αιολική Διάλεκτος που ήταν ένα μείγμα της Θεσσαλικής και Ιωνικής διαλέκτου.

Στο τέλος της Αρχαϊκής περιόδου η Λέσβος απέκτησε μεγάλη δύναμη κυρίως λόγω της ναυτηλίας της. Τον 6ο π.Χ αιώνα έκλεισε συμφωνία φιλίας με τον Πέρση βασιλιά Κροίσο και πήγε προσωρινά με το μέρος των Περσών κι ενάντια στις άλλες Ελληνικές πόλεις. Αργότερα ο Πέρσης βασιλιάς Κύρος τους υποχρέωσε να υπογράψουν συνθήκη κατά την οποία συμφωνούσαν να του πληρώνουν φόρους και να στέλνουν στρατεύματα στις εκστρατείες του. Στο τέλος του ίδιου αιώνα οι Πέρσες έκαναν διοικητή της Λέσβου τον Έξαντρο από την Κω. Το 499 π.Χ οι Λέσβιοι εξεγέρθηκαν και τον σκότωσαν.Το 494 π.Χ μετά την Ναυμαχία της Λάδης όπου νίκησαν οι Πέρσες αποβιβάστηκε στο νησί ο Ιστιαίος που προκάλεσε μεγάλες καταστροφές.
Οι Πέρσες τελικά νικήθηκαν στη μάχη της Μικάλης και η Λέσβος εισήλθε στην Αθηναϊκή Συμμαχία το 477π.Χ από την οποία έφυγε το 428 π.Χ και τάχθηκε με το μέρος των Λακεδαιμονίων. Ένα χρόνο αργότερα οι Αθηναίοι έγιναν κύριοι του νησιού και τιμώρησαν πολύ σκληρά τους αποστάτες χωρίζοντας τη χώρα σε κλήρους που μοιράστηκαν σε Αθηναίους κληρούχους. Από την κατάσταση αυτή επιχείρησαν οι Λέσβιοι ν’απαλλαγούν το 412π.Χ χωρίς επιτυχία . Αργότερα το διάστημα 405-406π.Χ εγκαταστάθηκε στη Λέσβο δεκαρχία.

Το 334 π.Χ το νησί συνθηκολόγησε με το Μέγα Αλέξανδρο, το 264 π.Χ πέρασε στη δικαιοδοσία των Πτολεμαίων και στις αρχές του 2ου μ.Χ αιώνα καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους.
 Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους παρότι ήταν κομμάτι της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας δέχθηκε πολλές επιθέσεις: από τους Σλάβους το 821μ.Χ, από τους Σαρακηνούς το 881 και το 1055 μ.Χ, από τους Βενετούς το 1128 και το 13 μ.Χ αιώνα από τους Καταλανούς πειρατές. Το 1204 οι Φράγκοι κατέλαβαν τη Λέσβο και την παρέδωσαν στο Βαλδουϊνο τον Α΄. Το 1224 καταλήφθηκε από τον αυτοκράτορα Ιωάννη Γ΄Βατάτζη και το 1260 προσαρτήθηκε ξανά στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Αυτή ήταν η εποχή που οι πρώτοι Γενουάτες εγκαταστάθηκαν στη Λέσβο με μια ειδική συνθήκη που τους παρείχε ορισμένα εμπορικά προνόμια. Το 1355 το νησί δόθηκε ως προίκα στο Γενοβέζο Φραγκίσκο Γατελούζο ο οποίος παντρεύτηκε την αδερφή του αυτοκράτορα Ιωάννη Ε΄Παλαιολόγου, Μαρία Παλαιολόγου. Η κυριαρχία των Γατελούζων διαλύθηκε σταδιακά από τους Τούρκους που κατέλαβαν τη Λέσβο το 1462.
Το νησί ανέκτησε την ελευθερία του το 1912.